Betoog naar aanleiding van het citaat Napoleon Bonaparte: "Vier vijandige kranten zijn meer te vrezen dan duizend bajonetten".
Het geschreven woord heeft een enorme invloed, en dit kan zowel positief als negatief zijn. Woorden kunnen je maken of breken. Tegen 1000 bajonetten kun je vechten. Je kunt winnen of verliezen. En indien je hebt verloren, kun je toch als een winnaar worden gezien omdat “hij zich zo goed heeft verweerd en dapper was”. Een nederlaag kun je overwinnen, de mislukte invasie van Engeland betekende nog niet dat Napoleon de oorlog had verloren. Maar tegen woorden kun je niet vechten, je verliest bij voorbaat. Ze staan geschreven in de krant en iedereen die het leest heeft er meteen een mening of oordeel over klaar. De krant kan een sterke invloed hebben op het denken en doen van de mens. Het kan je ideeën beïnvloeden. Het is niet voor niets dat in de Tweede Wereldoorlog op 15 mei 1940 de pers onder controle wordt gebracht. De Duitsers controleren en bepalen wat er in de kranten wordt geschreven (censuur), en alles natuurlijk ten gunste van hen. Ook door middel van propaganda (politieke reclame) wordt geprobeerd een bepaalde mening bij de Nederlanders op te dringen. Terug naar Napoleon. Want ook hij stelde de censuur in. De Fransen mochten hun mening niet meer vrijuit laten horen. Over de bajonetten heb je zelf de controle, zo niet over een vijandige krant. En Napoleon wil de controle behouden. Woorden hebben een enorm gewicht en kunnen veel schade aanrichten. Kranten kunnen dingen over je verspreiden die net even anders zijn verwoord dan ze eigenlijk zijn. Woorden kunnen ervoor zorgen dat Napoleon niet tegen 1000 bajonetten, maar een miljoen bajonetten moet vechten. Woorden kunnen nog meer vijanden maken. Het staat zelfs veelvuldig in de Bijbel geschreven, bijvoorbeeld:
Spreuken 18:21
Woorden hebben macht over leven en dood, wie zijn tong koestert, plukt daarvan de vruchten.
En:
Spreuken 15:4
4 Kalme woorden zijn een levensboom, een valse tong vernietigt de geest.
En:
Spreuken 15:1
Een vriendelijk antwoord doet woede bedaren, krenkende woorden wakkeren toorn aan.
Is preventieve censuur nu wel zo verstandig? Is volledige persvrijheid zoals we tegenwoordig in Nederland hebben niet beter? Tegen censuur gaan de mensen in verzet. Het is niet voor niets dat er tijdens de Tweede Wereldoorlog vele verzetskranten werden opgezet waarin mensen met gevaar voor hun eigen leven nieuws verspreidden die niet werd gecontroleerd. Bladen als Het Parool, Trouw en Vrij Nederland zijn kranten die op die manier zijn ontstaan. Maar ook door volledige persvrijheid kan er verzet ontstaan. Hoe vaak hoor je tegenwoordig niet over een rechtszaak die een celebrity begint omdat er dingen over hem of haar zijn geschreven waar die persoon het niet mee eens is? Is het niet zo dat mensen vroeger in verzet kwamen omdat ze niet mochten schrijven wat ze prefereerden, en nu in verzet komen doordat ze juist mogen schrijven wat ze willen?
Dus Napoleon: houdt de kranten te vriend!
juli 2009